Quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản là kiến thức vô cùng quan trọng cho người lao động nước ngoài đang và sẽ làm việc tại đây. Từ số giờ làm việc hợp pháp, chế độ nghỉ phép đến các điều khoản liên quan đến thời gian nghỉ ốm, bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ tất cả mọi thứ cần thiết. Đặc biệt, nếu bạn đang hợp tác với TokuteiGino, hãy tham khảo thêm để tận dụng tối đa quyền lợi lao động và làm việc với môi trường minh bạch, chuyên nghiệp tại Nhật Bản. Đừng bỏ lỡ cơ hội khám phá tất cả thông tin hữu ích này ngay hôm nay!
Quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản theo luật lao động hiện hành
Tại Nhật Bản, luật lao động được xây dựng rất chi tiết và nghiêm ngặt để bảo vệ quyền lợi của người lao động – đặc biệt là người lao động nước ngoài. Với tỷ lệ người nước ngoài làm việc tại Nhật Bản tăng đều đặn hàng năm, chỉ riêng năm 2023 đã có hơn 1,82 triệu lao động nước ngoài đang làm việc hợp pháp tại quốc gia này (theo Bộ Lao động – Y tế – Phúc lợi Nhật Bản), việc hiểu rõ về các quy định liên quan đến giờ làm việc tại Nhật Bản là điều vô cùng cần thiết.
Luật Tiêu chuẩn Lao động của Nhật Bản (労働基準法, Roudou Kijun Hou) định rõ thời gian làm việc tiêu chuẩn, tiêu chí về giờ làm thêm, nghỉ giữa ca và các ngoại lệ có thể áp dụng. Những quy định này không chỉ đảm bảo năng suất lao động mà còn bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của người lao động, giúp họ yên tâm và an toàn trong môi trường làm việc, nhất là trong các ngành như chế biến thực phẩm, xây dựng, điều dưỡng – vốn là lĩnh vực chính của các lao động theo diện kỹ năng đặc định (Tokutei Gino).
Thời gian làm việc tối đa theo quy định pháp luật
Trong luật lao động tại Nhật Bản, thời gian làm việc tiêu chuẩn được quy định là:
- Tối đa 8 tiếng mỗi ngày
- Tối đa 40 tiếng mỗi tuần
Quy định này áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, tổ chức, không phân biệt ngành nghề hay quy mô. Tuy nhiên, doanh nghiệp có thể được phép áp dụng hệ thống làm việc linh hoạt hoặc làm thêm giờ nếu có thỏa thuận rõ ràng với người lao động và được ghi trong hợp đồng lao động.
Ví dụ, tại công ty Canon Inc., một trong những công ty điện tử lớn nhất Nhật Bản có trụ sở tại Ota-ku, Tokyo, thời gian làm việc tiêu chuẩn là từ 8:30 đến 17:00 (7.5 giờ làm việc và 1 giờ nghỉ trưa). Tuy nhiên, thời gian có thể thay đổi theo bộ phận hoặc yêu cầu sản xuất khi có thỏa thuận cụ thể.
⏱ Ngoài ra, nếu công ty muốn yêu cầu nhân viên làm việc vượt quá giới hạn 40 giờ/tuần, thì phải ký thỏa ước lao động tập thể (gọi là “36 Agreement” – theo Điều 36 Luật Lao động Nhật), trong đó quy định cụ thể khung giờ làm thêm, phạm vi công việc và mức phụ cấp tương ứng.
Giờ làm thêm tại Nhật Bản và phụ cấp
Khi lao động được yêu cầu làm thêm giờ, họ có quyền được hưởng phụ cấp làm thêm (gọi là Zangyou – 残業) theo tỷ lệ phần trăm tăng lương theo luật định. Theo Điều 37 trong Luật Tiêu chuẩn Lao động:
- Làm thêm trên 8 tiếng/ngày hoặc 40 tiếng/tuần: thêm 25% lương cơ bản
- Làm từ 22:00 đến 5:00 sáng: thêm 25% lương (được tính là làm đêm), tổng cộng có thể lên đến 50%
- Làm việc vào ngày nghỉ cố định: thêm 35% lương trở lên
Ví dụ cụ thể: Nếu bạn làm việc tại một nhà máy thực phẩm trong ca từ 8:00 – 17:00 (8 giờ) và tiếp tục làm thêm từ 17:00 – 20:00, thì 3 tiếng làm thêm này của bạn bắt buộc phải được thanh toán ít nhất với mức tăng 25% so với mức lương giờ chuẩn.
Điều này giúp bảo vệ sức khỏe người lao động, hạn chế việc lạm dụng lao động ngoài giờ mà không được đảm bảo quyền lợi xứng đáng – vốn là một vấn đề từng xảy ra ở các doanh nghiệp không minh bạch.
Các trường hợp ngoại lệ về giờ làm việc
Không phải tất cả các ngành nghề đều áp dụng cứng nhắc khung giờ làm việc tiêu chuẩn. Có những lĩnh vực mà quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản cho phép áp dụng ngoại lệ. Một số trường hợp bao gồm:
- Ngành y tế: bác sĩ, y tá thường xuyên phải làm việc ngoài giờ để trực bệnh nhân. Tuy nhiên điều này cũng phải dựa trên cơ chế luân phiên rõ ràng và được phê chuẩn.
- Ngành vận tải: tài xế xe tải, tàu điện hoặc vận hành cơ khí có thể làm việc theo khung thời gian đặc biệt tùy vào lịch trình vận chuyển.
- Ngành CNTT, nghiên cứu công nghệ cao cũng có thể áp dụng chế độ “làm việc linh hoạt” hoặc “tự chủ thời gian làm việc” trong các công ty như Sony, Rakuten hoặc Fujitsu.
Tất cả các trường hợp ngoại lệ này cần có văn bản minh bạch và thỏa thuận rõ ràng giữa hai bên. Chính vì thế, nếu bạn là lao động nước ngoài, hãy chắc chắn rằng bạn được hỗ trợ từ các doanh nghiệp hoặc đơn vị phái cử uy tín như TokuteiGino – đơn vị hỗ trợ kết nối hơn 10.000 lao động kỹ năng đặc định vào các doanh nghiệp Nhật Bản từ năm 2018 đến nay.
Số giờ làm việc tiêu chuẩn tại Nhật Bản
Luật lao động tại Nhật Bản quy định rõ ràng và nghiêm ngặt về số giờ làm việc mà mỗi người lao động phải tuân theo để đảm bảo sức khoẻ và hiệu quả công việc. Những tiêu chuẩn này được áp dụng với đa số ngành nghề, đặc biệt với người lao động nước ngoài đang làm việc theo diện visa kỹ năng đặc định, hiểu rõ các quy định này là yếu tố tối quan trọng giúp họ chủ động trong công việc và tự bảo vệ mình trước tình trạng làm việc quá sức, vi phạm quyền lợi. Dưới đây là tổng quan về hệ thống giờ làm việc tiêu chuẩn tại Nhật Bản.
40 giờ mỗi tuần: Luật cơ bản tại Nhật
Theo Điều 32 của Luật tiêu chuẩn lao động Nhật Bản, thời gian làm việc tối đa được quy định như sau:
- Không quá 8 giờ trong một ngày
- Không quá 40 giờ trong một tuần
Đây là khung giờ cơ bản và được áp dụng rộng rãi trong các ngành sản xuất, dịch vụ, chăm sóc sức khỏe,… Nếu doanh nghiệp có nhu cầu bố trí người lao động làm việc nhiều hơn thời lượng này, bắt buộc phải có “Thỏa thuận 36” (gọi là saburoku kyotei – 協定第36条) được ký kết giữa người sử dụng lao động và đại diện người lao động. Một khi không có thỏa thuận đó, mọi hình thức làm việc vượt quá 40 giờ mỗi tuần đều bị coi là vi phạm pháp luật.
Tỷ lệ này đặc biệt được kiểm tra chặt trong các doanh nghiệp Nhật Bản đang sử dụng lao động nước ngoài. Đơn cử như các công ty tại khu công nghiệp ở tỉnh Aichi – nơi tập trung nhiều nhà máy sản xuất ô tô như Toyota, Denso, người lao động sẽ được tuân thủ nghiêm ngặt khuôn khổ 40 giờ/tuần, có kiểm soát chấm công và giám sát bởi tổ chức quản lý.
Quy định làm việc theo ca hoặc làm việc linh hoạt
Nhật Bản cho phép các công ty tổ chức ca làm việc theo nhu cầu sản xuất, với điều kiện thời gian tổng cộng không vượt quá giới hạn luật định. Các hình thức được áp dụng phổ biến là:
- Làm việc theo ca (Shift work): Người lao động chia thành nhóm làm ở các khung giờ khác nhau – sáng, chiều, đêm.
- Hệ thống làm việc linh hoạt (Flex-time system): Người lao động được lựa chọn khung giờ phù hợp miễn là hoàn thành số giờ làm việc yêu cầu.
Ví dụ, tại công ty Rakuten – một trong những tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất châu Á, mô hình làm việc linh hoạt cho phép nhân viên chọn giờ bắt đầu và kết thúc ngày làm việc, miễn là đảm bảo đủ 8 giờ làm/ngày trong khung thời gian cốt lõi (ví dụ: từ 10:00–15:00).
Tuy linh hoạt, hệ thống này vẫn yêu cầu ghi nhật ký làm việc điện tử hoặc sử dụng phần mềm quản lý thời gian để đảm bảo không có tình trạng gian lận hay ép quá giờ ngầm.
Đối với lao động nước ngoài, đặc biệt là lao động kỹ năng đặc định (Tokutei Gino), việc làm theo ca phổ biến tại các nhà máy chế biến thực phẩm hoặc nhà dưỡng lão. Các doanh nghiệp hợp pháp, có liên kết với TokuteiGino luôn đảm bảo lịch làm rõ ràng, minh bạch, đi kèm chế độ tăng ca đúng quy định.
Thời gian nghỉ giữa giờ làm việc
Vấn đề nghỉ giữa giờ làm việc được quy định rất cụ thể trong luật lao động tại Nhật Bản nhằm giúp người lao động phục hồi sức lực và duy trì hiệu quả công việc. Theo Điều 34 của Luật tiêu chuẩn lao động:
- Nếu làm việc liên tục trên 6 tiếng/lần: nghỉ ít nhất 45 phút
- Nếu làm việc liên tục trên 8 tiếng/lần: nghỉ ít nhất 1 tiếng
Một số công ty bổ sung vào thời gian nghỉ này bằng các khoảng nghỉ ngắn 10-15 phút vào giữa buổi sáng và chiều, tạo điều kiện để người lao động nạp lại năng lượng, tránh mệt mỏi kéo dài.
Ví dụ, tại các bệnh viện thuộc Tập đoàn Tokushukai (tập đoàn y tế lớn tại Nhật Bản), các y tá và điều dưỡng viên đều được bố trí nghỉ ít nhất 60 phút nếu làm liên tục 8 giờ, đồng thời có quyền yêu cầu thay ca nếu cảm thấy thể trạng không cho phép tiếp tục công việc.
Đối với lao động ngành xây dựng – nơi đặc biệt cần đảm bảo an toàn, giờ nghỉ giữa ca còn là yếu tố quan trọng để ngừa nguy cơ tai nạn. Các nhà thầu xây dựng lớn như Obayashi Corporation thường chia thời gian làm thành 4–5 giờ/lượt kèm nghỉ ngắn 15 phút mỗi hai giờ để duy trì thể lực.
Việc kiểm tra thời gian nghỉ được thực hiện thông qua hệ thống quẹt thẻ hoặc app chấm công, doanh nghiệp có thể bị xử phạt nếu không tuân thủ quy định về nghỉ giữa giờ.
Cách tính lương làm thêm giờ tại Nhật Bản
Làm thêm giờ (残業 – zangyou), làm đêm (深夜労働 – shinya roudou), làm lễ (休日労働 – kyuujitsu roudou) là những hình thức làm việc vượt quá thời gian tiêu chuẩn và được pháp luật Nhật Bản quy định rõ về mức phụ cấp bổ sung. Điều này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tiết chế sử dụng lao động quá giờ, đồng thời giúp người lao động được trả công xứng đáng. Đặc biệt với lao động nước ngoài, hiểu rõ cách tính này giúp kiểm soát lương thu nhập và phát hiện các dấu hiệu bóc lột.
Mức lương làm thêm theo ngày thường
Theo Điều 37 của Luật lao động tại Nhật Bản:
- Làm thêm sau 8 giờ/ngày hoặc 40 giờ/tuần: trả lương cao hơn tối thiểu 25% so với giờ làm bình thường.
Ví dụ: Nếu mức lương theo giờ của bạn là 1.000 yên, thì giờ làm thêm đầu tiên mỗi ngày phải được tính là ít nhất 1.250 yên.
Với trường hợp làm việc liên tục nhiều giờ vào ban ngày – ví dụ nhân viên làm từ 8:00 đến 20:00, thì 2 giờ cuối buổi (từ 18:00 đến 20:00) sẽ được tính lương làm thêm. Một số ngành nghề như sản xuất linh kiện điện tử, logistics, vệ sinh công nghiệp thường xuyên có ca làm kéo dài do tính chất phải đảm bảo tiến độ, vì vậy quy định này đặc biệt cần thiết để bảo vệ quyền lợi người lao động.
Các công ty uy tín thường tự động tích hợp tính năng tính lương làm thêm vào hệ thống bảng lương để minh bạch hóa, đồng thời báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý lao động địa phương.
Tăng lương làm thêm trong ngày lễ, cuối tuần
Nếu người lao động làm việc vào ngày nghỉ cố định hoặc ngày lễ, Luật lao động quy định mức lương phải cộng thêm tối thiểu 35% so với lương cơ bản theo giờ.
Ngoài ra, nếu làm thêm giờ trong ngày nghỉ (tức ngày thứ bảy, chủ nhật nhưng vẫn yêu cầu làm thêm), người lao động sẽ được tính:
- Trả thêm 25% cho giờ làm thêm
- Trả thêm 35% cho giờ làm lễ
Kết hợp, mức tăng có thể lên tới 50–60% tuỳ vào thời điểm và tổng số giờ đã làm trong tuần. Tại Nhật, các ngày nghỉ lễ quốc gia như Ngày Thiếu nhi (5/5), Ngày Biển (21/7), hay Tuần lễ vàng (Golden Week) là thời điểm nhiều nhà máy giảm nhân sự và yêu cầu người lao động làm bù. Khi đó, mức lương phải được tính đúng theo quy định, nếu không doanh nghiệp sẽ bị xử lý hành chính hoặc hình sự.
Năm 2023, Bộ Lao động Nhật Bản ghi nhận hơn 1.450 vụ khiếu nại về việc không thanh toán lương làm thêm theo đúng tỷ lệ, phần lớn đến từ khu vực dịch vụ ăn uống và đóng gói thực phẩm – lĩnh vực có nhiều lao động nước ngoài.
Quy định trả lương vào ban đêm
Trong luật lao động tại Nhật Bản, làm việc ban đêm được định nghĩa là thời gian làm việc từ 22:00 đến 5:00 sáng. Đây là khoảng thời gian được đánh giá có ảnh hưởng tiêu cực nhiều hơn đến sức khỏe và đời sống của người lao động so với giờ hành chính. Vì vậy, luật yêu cầu người sử dụng lao động cần trả thêm phụ cấp cho giờ làm việc rơi vào khung giờ này, cụ thể:
- Tăng ít nhất 25% so với mức lương cơ bản theo giờ
- Nếu làm thêm giờ và rơi vào thời gian đêm thì tổng cộng mức tăng có thể lên tới 50%
Ví dụ: Nếu bạn đang làm tại một nhà máy chế biến thực phẩm và làm thêm từ 21:00 đến 1:00 sáng hôm sau, thì 1 giờ từ 22:00 đến 23:00 sẽ được tính thêm 25%, còn thời gian từ 23:00 đến 1:00 là giờ làm đêm sau giờ hành chính – nghĩa là bạn có thể được trả tới 150% mức lương cơ bản cho mỗi giờ làm.
Ngoài ra, có những quy định đặc biệt áp dụng cho người lao động nữ hoặc lao động trẻ dưới 18 tuổi về hạn chế làm việc vào ban đêm. Nếu doanh nghiệp bắt buộc nhân viên làm việc trong thời gian này, cần có sự đồng thuận bằng văn bản và thực hiện các biện pháp bù đắp như: tăng thời gian nghỉ, hỗ trợ di chuyển, tăng phụ cấp. TokuteiGino có quy trình giám sát chặt chẽ về làm việc ban đêm khi hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định, để đảm bảo quyền lợi được bảo vệ tối ưu trong các ngành áp dụng ca đêm như điều dưỡng và sản xuất thực phẩm.
Chế độ nghỉ phép và các loại ngày nghỉ tại Nhật Bản
Một trong những yếu tố cho thấy sự nhân văn và chặt chẽ trong hệ thống pháp luật lao động tại Nhật Bản chính là chế độ nghỉ phép. Các quy định về nghỉ phép có lương, nghỉ ốm và nghỉ lễ quốc gia đều được quy định nhằm bảo vệ sức khoẻ và giúp người lao động cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Đặc biệt đối với lao động nước ngoài, khi chưa quen môi trường và cường độ làm việc, nắm rõ các quyền này giúp giảm áp lực, tránh kiệt sức.
Nghỉ phép có lương: Quy định cơ bản
Theo Điều 39 của Luật lao động Nhật Bản, người lao động có đủ điều kiện sau sẽ được hưởng nghỉ phép có lương:
- Đã làm việc liên tục từ 6 tháng trở lên
- Có tỷ lệ chuyên cần từ 80% trở lên
Mức ngày nghỉ dao động theo thâm niên làm việc từ 10 đến 20 ngày mỗi năm:
- 6 tháng: 10 ngày phép
- 1,5 năm: 11 ngày
- 2,5 năm: 12 ngày
- Tăng dần đến 6,5 năm: 20 ngày phép
Người lao động có quyền sử dụng phép năm bất kỳ lúc nào, không cần lý do, miễn là báo trước thời gian phù hợp theo nội quy công ty. Một số doanh nghiệp còn khuyến khích dùng phép kết hợp nghỉ lễ để tạo kỳ nghỉ dài (long vacation), giúp tăng năng suất sau khi quay lại làm việc.
Ví dụ: Các xưởng chế biến hải sản ở Hokkaido – nơi có đông đảo lao động Tokutei Gino đang làm việc, thường áp dụng lịch nghỉ phép luân phiên theo tuần và cho phép cộng dồn phép không dùng đến năm sau, miễn không quá 2 năm kể từ ngày phát sinh.
Nghỉ ốm và phụ cấp bảo hiểm xã hội
Trong trường hợp người lao động bị ốm, bị thương hoặc cần nghỉ để điều trị bệnh, hệ thống phúc lợi tại Nhật Bản quy định họ có thể hưởng trợ cấp ốm đau thông qua bảo hiểm y tế. Điều kiện bao gồm:
- Nghỉ trên 3 ngày do bệnh có giấy xác nhận của bác sĩ
- Là người đóng bảo hiểm xã hội hoặc bảo hiểm y tế bắt buộc
Mức trợ cấp ốm đau (Shoubyou Teatekin – 傷病手当金) được tính bằng khoảng 2/3 mức thu nhập trung bình trong 12 tháng gần nhất, thanh toán tối đa 18 tháng. Đây là điểm đặc biệt của luật lao động tại Nhật Bản so với nhiều quốc gia khác, bởi không yêu cầu doanh nghiệp chi trả thêm – chi phí do cơ quan bảo hiểm xã hội chi trả.
Năm 2023, có hơn 2,1 triệu lượt nhận trợ cấp ốm dài hạn, trong đó gần 8% là của lao động nước ngoài. Đây là con số thể hiện tính cam kết và bao phủ của hệ thống bảo hiểm Nhật Bản đối với tất cả người lao động đang sinh sống và làm việc.
Nghỉ lễ quốc gia và nghỉ bù các ngày lễ
Nhật Bản có tổng cộng 16 ngày lễ quốc gia được chính phủ quy định hàng năm. Nếu người lao động phải làm việc vào các ngày này, thì:
- Doanh nghiệp bắt buộc trả ít nhất 135% lương theo giờ
- Nếu không thanh toán được bằng tiền, phải cho nghỉ bù tương ứng sau đó (kỳ nghỉ bù có thể cộng dồn hoặc chia nhỏ tùy quy định nội bộ)
Các ngày nghỉ lễ nổi bật của Nhật Bản bao gồm:
- Ngày đầu năm mới (1/1)
- Ngày thành lập quốc gia (11/2)
- Ngày Chiêu hòa (29/4)
- Tuần lễ Vàng: 29/4 → 5/5
- Ngày Kính lão (thứ Hai tuần thứ ba của tháng 9)
TokuteiGino thường xuyên cập nhật lịch nghỉ lễ chính thức và thống nhất với các doanh nghiệp để đảm bảo lao động kỹ năng đặc định được nghỉ, hoặc được chi trả đúng nếu làm việc vào những ngày này.
Quy định nghỉ thai sản và chăm sóc gia đình
Hệ thống luật lao động tại Nhật Bản rất coi trọng việc đảm bảo quyền lợi cho người lao động có hoàn cảnh đặc biệt, đặc biệt là phụ nữ mang thai, người nuôi con nhỏ và người có trách nhiệm chăm sóc người thân. Những quy định về nghỉ thai sản, nghỉ chăm sóc gia đình không chỉ hỗ trợ người lao động về mặt tài chính mà còn tạo điều kiện để họ duy trì công việc lâu dài và ổn định hơn.
Chế độ nghỉ thai sản dành cho lao động nữ
Theo Điều 65 trong Luật tiêu chuẩn lao động Nhật Bản, phụ nữ có quyền nghỉ thai sản trong thời gian:
- 6 tuần trước ngày dự sinh (hoặc 14 tuần nếu mang song thai)
- 8 tuần sau khi sinh
Trong giai đoạn này, lao động nữ được miễn công việc và nếu tham gia đầy đủ bảo hiểm xã hội được hưởng chế độ trợ cấp thai sản từ cơ quan bảo hiểm xã hội. Mức hỗ trợ tương đương khoảng 67% mức lương trung bình trong giai đoạn hưởng chế độ (trung bình của 12 tháng trước đó).
TokuteiGino hiện đang hợp tác với hơn 500 doanh nghiệp có áp dụng chế độ nghỉ thai sản chuẩn cho lao động nước ngoài, đảm bảo các kỹ năng đặc định nữ an tâm khi sinh con và tái hòa nhập công việc sau đó.
Chính sách nghỉ chăm sóc gia đình
Luật quy định người có trách nhiệm chăm sóc bố mẹ già yếu, vợ/chồng hoặc con bị bệnh nặng có thể xin nghỉ để chăm sóc với thời gian tối đa 93 ngày/năm cho mỗi người cần chăm sóc. Có thể chia thành nhiều đợt nhỏ nhưng không vượt quá 3 lần chia/năm.
Một khảo sát của Bộ Y tế – Lao động – Phúc lợi Nhật Bản năm 2023 cho thấy hơn 42% người lao động từ 30–45 tuổi đang có gánh nặng chăm sóc người thân và việc áp dụng chế độ nghỉ chăm gia đình đã giúp họ tiếp tục duy trì công việc thay vì nghỉ hoàn toàn.
Quy định bảo vệ quyền lợi cho lao động bị áp lực gia đình
Luật lao động cũng nghiêm cấm mọi hành vi sa thải, gây khó khăn hoặc từ chối thăng chức đối với lao động xin nghỉ vì lý do gia đình hợp pháp. Người lao động có thể khiếu nại lên thanh tra lao động địa phương nếu phát hiện sự phân biệt hoặc vi phạm.
Tổ chức TokuteiGino kết hợp với các văn phòng luật sư tại Tokyo, Osaka để hỗ trợ hoàn chỉnh hồ sơ và bảo vệ pháp lý cho lao động kỹ năng đặc định gặp khó khăn liên quan đến áp lực gia đình.
Các vấn đề về giờ làm việc và bảo vệ người lao động
Trong môi trường lao động tại Nhật Bản, không phải doanh nghiệp nào cũng nghiêm túc tuân thủ luật lao động. Một số trường hợp người lao động, đặc biệt là lao động nước ngoài, bị ép làm việc quá giờ, không được trả lương đúng quy định hoặc bị bóc lột. Do đó, việc hiểu rõ những vấn đề liên quan đến quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản và các cơ chế bảo vệ người lao động là điều cực kỳ quan trọng.
Quy định đối với giờ làm việc bất thường
Giờ làm việc bất thường bao gồm:
- Làm việc vào ban đêm (22:00–5:00)
- Làm việc vào ngày nghỉ hằng tuần
- Làm thêm quá mức giờ quy định
Luật quy định giới hạn số giờ làm thêm trong tháng không được vượt quá 45 giờ, trong trường hợp đặc biệt tuyệt đối không quá 100 giờ. Ngoài ra, tổng thời gian làm thêm không được phép vượt 720 giờ/năm.
Một ví dụ điển hình là vụ việc tại công ty vận tải ở Chiba năm 2022, nơi tài xế lái xe tải thường xuyên làm việc hơn 100 giờ/tháng dẫn đến tử vong vì quá sức. Đây là ví dụ nghiêm trọng về tình trạng “karoshi” – chết do làm việc quá sức (過労死), vốn là vấn đề xã hội rất được quan tâm tại Nhật.
Chính phủ Nhật đã siết chặt quy định và tăng cường kiểm tra đột xuất tại các doanh nghiệp có rủi ro cao để giảm thiểu tình trạng này.
Vi phạm luật lao động và hình phạt pháp lý tại Nhật Bản
Khi một doanh nghiệp vi phạm luật lao động, hình phạt pháp lý bao gồm:
- Phạt tiền hành chính lên đến 300.000 yên/lần vi phạm
- Buộc bồi thường thiệt hại cho người lao động
- Trong trường hợp nghiêm trọng, người quản lý có thể bị phạt tù đến 6 tháng
Ngoài ra, các doanh nghiệp vi phạm thể bị mất tư cách tuyển dụng lao động kỹ năng đặc định theo luật. Điều này đặc biệt được giám sát chặt chẽ bởi Bộ Tư pháp và Bộ Lao động khi doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài. TokuteiGino chỉ hợp tác với những doanh nghiệp tuân thủ đầy đủ luật lao động và có hệ thống quản lý chuẩn để đảm bảo quyền lợi người lao động được giữ vững.
Các biện pháp bảo vệ lao động nước ngoài
Chính phủ Nhật Bản đã triển khai các biện pháp hỗ trợ người lao động nước ngoài như:
- Thành lập các trung tâm tư vấn đa ngôn ngữ ở từng tỉnh
- Cho phép người lao động nộp đơn tố cáo vi phạm tại văn phòng lao động
- Thiết lập “Hotline người lao động nước ngoài” hỗ trợ tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Trung,…
Ngoài ra, với sự hợp tác của TokuteiGino – một trong những đơn vị hàng đầu hỗ trợ lao động visa kỹ năng đặc định, người lao động được hỗ trợ:
- Ký hợp đồng minh bạch
- Hỗ trợ khiếu nại khi có tranh chấp
- Tư vấn điều kiện chuyển công ty nếu bị vi phạm quyền lợi
Năm 2023, TokuteiGino đã hỗ trợ thành công hơn 600 trường hợp lao động Việt Nam giải quyết tranh chấp liên quan đến thời gian làm việc quá giờ tại các doanh nghiệp ở Osaka, Kanagawa và Fukuoka.
Dấu hiệu vi phạm quy định giờ làm việc tại Nhật
Lao động nước ngoài thường gặp rào cản ngôn ngữ hoặc thiếu hiểu biết pháp luật, khiến họ dễ rơi vào tình trạng bị bóc lột. Dưới đây là những dấu hiệu rõ ràng cho thấy có thể đang bị vi phạm quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản.
Làm thêm không lương
Nếu bạn thường xuyên bị yêu cầu ở lại làm thêm mà không được ký nhận giờ làm, không được trả phụ cấp tương ứng thì đây là hành vi vi phạm pháp luật. Một số doanh nghiệp gian lận bằng cách không ghi nhận giờ vào hệ thống, vẫn tính theo khung giờ hành chính bình thường. Điều này trái với quy định trong Điều 24 của Luật lao động Nhật, bắt buộc trả lương cho tất cả thời gian người lao động thực tế làm việc.
TokuteiGino khuyến khích người lao động giữ bản sao lịch làm việc, ảnh chụp bảng chấm công để làm bằng chứng nếu cần khiếu kiện.
Bị bắt làm việc ngoài giờ bất hợp pháp
Những biểu hiện như:
- Làm việc ngoài giờ mà không có thỏa thuận 36 theo luật
- Bị trì hoãn giờ tan ca không có lý do chính đáng
- Bị giao thêm việc không được ghi nhận
… đều là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp không tuân thủ quy định. Người lao động cần lưu lại phản ánh hàng ngày và gửi thông tin cho phòng nhân sự hoặc tổ chức hỗ trợ như TokuteiGino để được hướng dẫn xử lý.
Các dấu hiệu bóc lột lao động
Một số dấu hiệu rõ ràng như:
- Làm việc quá 60 giờ/tuần thường xuyên
- Không được nghỉ giữa ca hoặc nghỉ phép
- Bị đe dọa sa thải nếu không làm thêm
Đây là tình trạng nghiêm trọng và hoàn toàn vi phạm luật lao động tại Nhật Bản. Tùy mức độ, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động hoặc truy cứu hình sự.
Những câu hỏi thường gặp về quy định giờ làm việc tại Nhật Bản
⮞ Số giờ làm việc tối đa mỗi ngày tại Nhật Bản là bao nhiêu?
Tối đa 8 tiếng/ngày, trừ khi có thỏa thuận làm thêm rõ ràng bằng văn bản.
⮞ Tôi có được phép nghỉ trưa trong ngày làm việc không?
Có. Nếu làm việc trên 6 giờ/lần phải được nghỉ ít nhất 45 phút, trên 8 giờ là 1 tiếng.
⮞ Làm thêm giờ được hưởng mức lương tăng bao nhiêu?
Tối thiểu là +25% so với giờ cơ bản, có thể lên đến +50% nếu làm đêm hoặc ngày nghỉ.
⮞ Những trường hợp nào tôi có thể hưởng phép nghỉ đặc biệt?
Thai sản, chăm sóc người thân, nghỉ ốm có giấy bác sĩ xác nhận,… đều được luật bảo vệ.
⮞ Tôi cần làm gì nếu phát hiện vi phạm giờ làm việc tại Nhật Bản?
Lưu lại bằng chứng (file ghi âm, ảnh chụp chấm công), liên hệ với văn phòng lao động, hoặc liên hệ với đơn vị hỗ trợ pháp lý như TokuteiGino để được hướng dẫn.
Hiểu rõ các quy định về giờ làm việc tại Nhật Bản không chỉ giúp người lao động tự bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn giúp họ tránh được những rủi ro pháp lý trong suốt quá trình cư trú và làm việc. Nếu bạn là lao động nước ngoài đang sinh sống tại Nhật, đặc biệt theo diện visa kỹ năng đặc định, những kiến thức này là công cụ cần thiết để tự xây dựng tương lai ổn định và thăng tiến.
Nếu bạn đang có bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến thời gian làm việc, chế độ nghỉ phép, làm thêm, hay quyền lợi lao động nói chung, đừng ngần ngại liên hệ TokuteiGino – tổ chức hàng đầu tại Nhật trong lĩnh vực hỗ trợ lao động kỹ năng đặc định. TokuteiGino cam kết minh bạch, sẵn sàng đồng hành và bảo vệ quyền lợi của bạn với các tư vấn rõ ràng, thực tế và chính xác.
✅ Công ty TokuteiGino
? Website: https://tokuteigino.edu.vn/
? Email: tokuteigino1992@gmail.com
☎ Hotline: 0965.149.588
? Đăng tin tuyển dụng việc làm tại Nhật Bản TopJob360
Chúc bạn có một hành trình làm việc an toàn, tích cực và được đảm bảo đầy đủ quyền lợi tại Nhật Bản.