Chương trình esd mở ra một bước chuyển mang tính lịch sử trong chính sách nhân lực giữa Nhật Bản và các nước đối tác: từ mô hình thực tập sinh truyền thống sang “Việc làm để phát triển kỹ năng” (ESD) với mục tiêu đào tạo, bảo đảm quyền lợi và phát triển nguồn nhân lực dài hạn cho những ngành nghề đang thiếu hụt lao động. Bài viết này giải mã toàn bộ cơ chế ESD — từ nguồn gốc pháp lý (Luật sửa đổi ban hành ngày 21/6/2024), nguyên tắc hoạt động, lộ trình đào tạo 3 năm, yêu cầu về năng lực tiếng Nhật và kỹ năng, đến cơ chế chuyển việc, cơ chế cấp phép cho cơ quan quản lý/hỗ trợ, cũng như các bước thực tế để người lao động và doanh nghiệp tham gia chương trình. Chương trình ESD

Nội dung

Chương trình esd là gì và khác gì so với chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ?

Chương trình esd (Employment for Skill Development) được Chính phủ Nhật Bản ban hành trong Luật sửa đổi một phần Luật Quản lý xuất nhập cảnh và Luật thực hiện đúng đắn chương trình thực tập sinh kỹ năng ngày 21/6/2024, với mục tiêu thay thế mô hình thực tập sinh kỹ năng (Technical Intern Training Program – TITP) đã tồn tại hơn 30 năm.

Chương trình này đánh dấu sự chuyển đổi căn bản trong chính sách tiếp nhận lao động nước ngoài của Nhật Bản – từ phương thức “thực tập để học nghề” sang “làm việc có đào tạo để phát triển kỹ năng thực chất”. Đây là bước cải cách lớn giúp người lao động được bảo vệ tốt hơn về pháp lý, có quyền lựa chọn, được trả lương tương xứng và được định hướng lâu dài để trở thành lao động kỹ năng đặc định (SSW) – nhóm đang chiếm tỷ lệ quan trọng trong kế hoạch nhân lực quốc gia của Nhật Bản đến năm 2030.

Chương trình esd định nghĩa ra sao theo Luật sửa đổi?

Theo nội dung trong văn bản “Tổng quan về chế độ Việc làm để phát triển kỹ năng (ESD)” do Bộ Tư pháp Nhật Bản công bố:

“Chế độ ESD nhằm đào tạo nguồn nhân lực nước ngoài có năng lực chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng ngoại ngữ nhất định để góp phần đáp ứng nhu cầu nhân sự trong các lĩnh vực đang thiếu hụt lao động, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc tế thông qua việc chuyển giao kỹ năng.”

Điểm đặc biệt của chương trình esd là người lao động tham gia 3 năm sẽ được công nhận đạt trình độ tương đương kỹ năng đặc định số 1 (SSW1). Như vậy, họ không chỉ được xem là “lao động tạm thời” mà là nguồn nhân lực dài hạn, có lộ trình học tập, phát triển và thăng tiến rõ ràng.

Khác với chương trình cũ, ESD đưa người lao động vào mối quan hệ hợp đồng lao động chính thức, được pháp luật Nhật Bản bảo vệ như công dân bản địa, và có quyền chuyển đổi việc làm trong những điều kiện nhất định. Ngoài ra, cơ chế giám sát mới bổ sung vai trò của Cơ quan quản lý chương trình ESD dành cho người nước ngoài, đảm bảo việc đào tạo được diễn ra thực chất chứ không chỉ “trên danh nghĩa”.

Sự khác biệt chính giữa chương trình esd và thực tập sinh kỹ năng (trục thời gian, mục tiêu, quyền lợi)

Tiêu chí	Chương trình thực tập sinh kỹ năng (TITP)	Chương trình Việc làm để phát triển kỹ năng (ESD)
Cơ sở pháp lý	Luật Thực tập kỹ năng (ban hành 1993)	Luật sửa đổi ngày 21/06/2024, có hiệu lực 2027
Mục tiêu	Chuyển giao kỹ năng cho nước phái cử	Đào tạo và phát triển kỹ năng nhằm bù đắp thiếu hụt nhân lực tại Nhật
Quan hệ lao động	Thực tập sinh – không phải nhân viên chính thức	Hợp đồng lao động hợp pháp, hưởng lương như lao động Nhật
Thời gian lưu trú	3 – 5 năm	3 năm (ESD) + 5 năm (SSW1) + không giới hạn (SSW2)
Quyền chuyển việc	Rất hạn chế	Được chuyển trong cùng ngành nghề nếu đạt điều kiện
Giám sát & bảo vệ	Do các đoàn thể thực tập quản lý	Có cơ quan quản lý, hỗ trợ & Hello Work giám sát
Cơ hội định cư lâu dài	Hạn chế	Có thể tiến tới kỹ năng đặc định số 2 (SSW2) – không giới hạn thời gian lưu trú

Như vậy, ESD không chỉ là “chương trình thay thế thực tập sinh Nhật Bản”, mà còn nâng cấp toàn diện về quyền lợi, pháp lý và triển vọng nghề nghiệp. Người lao động không còn “thực tập” mà là làm việc thực thụ để phát triển nghề nghiệp.

Vì sao Nhật Bản chuyển sang mô hình ESD? (mục tiêu đảm bảo nhân lực, chuyển giao kỹ năng)

Nhật Bản đang đối mặt với thách thức lớn về nhân khẩu học: tỷ lệ sinh thấp, dân số già hóa nhanh và thiếu hụt lao động trầm trọng trong các ngành sản xuất, xây dựng, điều dưỡng, nông nghiệp, thực phẩm và dịch vụ. Theo thống kê của Bộ Lao động, Y tế và Phúc lợi Nhật Bản (MHLW) năm 2024, Nhật Bản cần khoảng 6,8 triệu lao động bổ sung đến năm 2030, trong đó hơn 12% đến từ lao động nước ngoài.

Trong bối cảnh đó, chương trình thực tập sinh kỹ năng cũ bị chỉ trích vì thiếu tính minh bạch, dẫn đến nhiều vụ lạm dụng, vi phạm nhân quyền và phí môi giới cao. Do đó, chương trình esd được xây dựng lại với 3 trụ cột:

Đào tạo kỹ năng có hệ thống và đánh giá minh bạch;
Bảo vệ quyền lợi người lao động, cho phép chuyển việc hợp pháp;
Đảm bảo nguồn nhân lực lâu dài thông qua cơ chế kết nối với chương trình kỹ năng đặc định.

Nói cách khác, ESD không chỉ là một “chính sách nhập cư lao động”, mà là chiến lược quốc gia nhằm phát triển nguồn nhân lực toàn cầu hóa, đồng thời tạo ra cơ hội nghề nghiệp bền vững cho người Việt Nam và các quốc gia phái cử khác.

Ai đủ điều kiện tham gia chương trình esd và những ngành nghề nào được tiếp nhận?

Chương trình này mở rộng cơ hội cho lao động nước ngoài, đặc biệt đến từ những quốc gia đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MOC) với Chính phủ Nhật Bản, ví dụ như Việt Nam, Philippines, Indonesia, Thái Lan, Nepal, Myanmar, Bangladesh, Sri Lanka…

Tuy nhiên, để tham gia, người lao động cần đáp ứng các tiêu chuẩn về năng lực, sức khỏe, trình độ và đạo đức nghề nghiệp, cũng như đáp ứng yêu cầu về tiếng Nhật theo từng giai đoạn đào tạo được quy định trong luật. NLĐ được đào tạo chuyên sâu với các ngành nghề ưu tiên

Điều kiện về tuyển chọn, trình độ tiếng Nhật ban đầu (A1/N5) và yêu cầu sơ bộ

Trước khi được sang Nhật theo chương trình Việc làm để phát triển kỹ năng, thí sinh phải:

Đạt năng lực tiếng Nhật tương đương A1 hoặc N5 của kỳ thi JLPT, hoặc
Hoàn thành khóa học tiếng Nhật được công nhận tại quốc gia phái cử.

Ngoài ra, người lao động phải vượt qua:

Kiểm tra năng lực cơ bản trong ngành nghề dự định làm việc (được gọi là đánh giá cấp độ kỹ năng cơ bản).
Đạt tiêu chuẩn sức khỏe theo yêu cầu của Bộ Y tế Nhật.
Không có tiền án, tiền sự và có thái độ lao động nghiêm túc.

Việc thiết lập ngưỡng đầu vào tiếng Nhật A1 giúp đảm bảo người lao động có khả năng giao tiếp tối thiểu, thích nghi nhanh và học hỏi trong môi trường làm việc tại Nhật.

Danh mục lĩnh vực ngành nghề ESD: nguyên tắc xác định và ngoại lệ

Theo Luật sửa đổi, các lĩnh vực tiếp nhận lao động ESD sẽ phản ánh các lĩnh vực của kỹ năng đặc định (SSW). Dự kiến bao gồm:

Xây dựng
Cơ khí – cơ điện tử
Sản xuất công nghiệp
Nông nghiệp
Ngư nghiệp
Nhà hàng – khách sạn
Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi
Chế biến thực phẩm
Vệ sinh, làm sạch công nghiệp
Lắp đặt hệ thống điện – nước

Tuy nhiên, một số lĩnh vực có thể bị loại trừ vì không phù hợp với mục tiêu đào tạo dài hạn của ESD, dù vẫn nằm trong phạm vi nghề kỹ năng đặc định. Chính phủ Nhật cam kết chỉ định cụ thể từng ngành nghề ESD thông qua thông tư hướng dẫn trong giai đoạn 2025.

Quy định về quốc gia phái cử và MOC — vai trò của hợp đồng song phương

Một điểm khác biệt lớn của chương trình esd là yêu cầu chỉ tiếp nhận lao động từ các quốc gia đã ký MOC (Memorandum of Cooperation) với Chính phủ Nhật.
MOC được xem là “lá chắn pháp lý” giữa hai chính phủ, nhằm đảm bảo:

Người lao động không bị thu phí môi giới quá cao.
Việc phái cử được kiểm soát minh bạch.
Có cơ chế phối hợp hỗ trợ khi xảy ra tranh chấp hoặc khiếu nại.

Việt Nam đã ký MOC trong nhiều lĩnh vực, vì vậy lao động Việt sẽ tiếp tục được ưu tiên tham gia ESD, đặc biệt khi có sự đồng hành từ các tổ chức uy tín như TokuteiGino, đơn vị tư vấn hàng đầu về xuất khẩu lao động Nhật Bản.

Lộ trình đào tạo 3 năm trong chương trình esd gồm những bước cụ thể nào?

chương trình esd vận hành với cấu trúc huấn luyện rõ ràng, kéo dài trong 3 năm, được chia thành từng giai đoạn: đào tạo trước xuất cảnh, đào tạo thực tế tại Nhật và đánh giá năng lực để chuyển tiếp sang kỹ năng đặc định số 1 (SSW1). Cấu trúc này giúp người lao động không chỉ nắm vững kỹ năng nghề mà còn chuẩn hóa trình độ tiếng Nhật và hiểu biết văn hoá, pháp luật lao động tại Nhật Bản. Xuất khẩu lao động Nhật Bản có tiếng trong ngành

Giai đoạn trước xuất cảnh: tuyển dụng và đào tạo cơ bản ở nước phái cử

Giai đoạn tiền đề này đóng vai trò quan trọng để chuẩn bị cho người lao động trước khi tham gia chính thức chương trình Việc làm để phát triển kỹ năng. Cơ quan phái cử tại quốc gia như Việt Nam sẽ tuyển chọn ứng viên theo tiêu chuẩn của Nhật Bản và tổ chức đào tạo tối thiểu 3 nội dung chính:

Đào tạo tiếng Nhật: Ứng viên phải đạt trình độ năng lực tiếng Nhật từ A1 trở lên (N5 JLPT), có thể giao tiếp đời sống và công việc cơ bản. Với những ứng viên chưa thi đỗ, quy định yêu cầu hoàn thành khóa học tương đương do cơ sở được công nhận tổ chức.
Giới thiệu văn hóa, pháp luật Nhật Bản: Các tiết học về phong cách làm việc, quy tắc ứng xử, tác phong công sở, và quy định pháp luật cơ bản. Điều này giúp giảm rủi ro vi phạm trong lao động và hòa nhập nhanh với môi trường sống mới.
Đào tạo kỹ năng nghề cơ bản: Tuỳ theo lĩnh vực đăng ký (xây dựng, điều dưỡng, cơ khí, sản xuất…) người lao động sẽ thực hành các thao tác cơ bản, học quy trình an toàn trong lao động. Cơ quan phái cử chịu trách nhiệm đánh giá kết quả và báo cáo cho phía Nhật Bản thông qua hồ sơ ESD.

Việc tuyển chọn và đào tạo giai đoạn này thường kéo dài 3–6 tháng, sau khi đạt yêu cầu, ứng viên được Cơ quan quản lý ESD xác nhận kế hoạch và xin visa sang Nhật.

Năm 1–3 tại Nhật: nội dung đào tạo nghề, đánh giá kỹ năng cơ bản và học tiếng Nhật

Khi nhập cảnh, mỗi người lao động được xác định “kế hoạch việc làm để phát triển kỹ năng” (ESD Plan). Kế hoạch này do Cơ quan quản lý chương trình ESD xác nhận, trong đó quy định chi tiết công việc, lộ trình học tập và các chỉ tiêu năng lực.

Năm thứ nhất (ESD year 1):
Người lao động được làm việc, song song học tiếng Nhật và tham gia kỳ thi năng lực tiếng Nhật A1 hoặc N5, nếu chưa có chứng chỉ tương đương. Doanh nghiệp tiếp nhận và Cơ quan quản lý hỗ trợ sẽ giám sát tiến độ này.
Năm thứ hai (ESD year 2):
Tập trung vào đào tạo kỹ năng thực tế, thi đánh giá kỹ năng cơ bản (Kỳ thi 3 Kyu) và kiểm tra khả năng tiếng Nhật nâng cao hơn. Người lao động cần chứng minh khả năng làm việc độc lập và giao tiếp tại nơi làm việc.
Năm thứ ba (ESD year 3):
Mục tiêu chính là chuẩn bị cho kỳ thi kỹ năng đặc định số 1 (SSW1) và kỳ thi JLPT cấp A2 – N4. Nếu đạt yêu cầu, người lao động có thể tiếp tục làm việc theo tư cách lao động kỹ năng đặc định trong 5 năm tiếp theo.

chương trình esd quy định rõ: người không đỗ kỳ thi có quyền gia hạn lưu trú tối đa một năm để thi lại, miễn phí cơ bản cho một kỳ thi.

Tiêu chí chuyển tiếp lên kỹ năng đặc định số 1 (SSW1) và thời hạn gia hạn thi lại

Để chuyển sang tư cách cư trú SSW1, người lao động phải đáp ứng đồng thời hai điều kiện:

Thi đỗ kỳ thi đánh giá kỹ năng số 1 hoặc 3 Kyu, xác nhận đủ năng lực nghề nghiệp;
Thi đỗ kỳ thi năng lực tiếng Nhật trình độ A2 (N4 JLPT) trở lên.

Những ai chưa đạt có thể xin gia hạn lưu trú thêm tối đa 12 tháng, trong thời gian đó vẫn được tiếp tục làm việc hợp pháp. Sau khi đạt chứng chỉ, toàn bộ quá trình ESD được công nhận như một giai đoạn đào tạo tương đương quốc gia, đủ điều kiện chuyển đổi sang chương trình kỹ năng đặc định.

Những kỳ thi và tiêu chuẩn năng lực cần đạt trong chương trình esd là gì?

Các yêu cầu về trình độ tiếng Nhật và kỹ năng nghề trong chương trình này được chuẩn hóa bởi Chính phủ Nhật, đảm bảo người lao động sau ba năm có đủ năng lực đáp ứng chuẩn kỹ năng đặc định số 1 và số 2.

Lộ trình thi cử được chia thành 3 cấp độ theo tiến trình phát triển kỹ năng. Học tiếng Nhật

Kỳ thi năng lực tiếng Nhật: A1 (N5) → A2 (N4) → B1 (N3) theo mốc chuyển đổi

Trước khi bắt đầu công việc:
Ứng viên cần có trình độ A1 hoặc N5 (JLPT) nhằm giao tiếp cơ bản và hiểu chỉ dẫn công việc.
Giai đoạn chuyển đổi sang SSW1:
Bắt buộc đạt trình độ A2 hoặc N4 JLPT, có khả năng hiểu hội thoại chuyên môn đơn giản, thực hiện công việc độc lập hơn.
Giai đoạn lên SSW2 (không giới hạn lưu trú):
Người lao động cần đạt trình độ B1 hoặc N3 JLPT, tức đã có khả năng đọc hiểu, giao tiếp trôi chảy ở môi trường làm việc chuyên sâu.

Chính phủ Nhật triển khai hỗ trợ học tiếng Nhật qua các trung tâm tại nước sở tại, phát triển bộ tài liệu giảng dạy ESD chuyên biệt, giúp người lao động ôn tập từ trước khi xuất cảnh.

Kỳ thi đánh giá kỹ năng: đánh giá cơ bản, 3 Kyu, SSW1/SSW2

Các kỳ thi kỹ năng được tổ chức theo từng ngành nghề, phù hợp với lĩnh vực tiếp nhận ESD.

Đánh giá kỹ năng cơ bản: thực hiện trong năm đầu tiên, nhằm xác định khả năng làm việc an toàn, biết vận hành thiết bị, thao tác chuẩn mực.
Kỳ thi 3 Kyu hoặc kỳ thi kỹ năng đặc định số 1 (SSW1): áp dụng vào cuối năm thứ hai hoặc thứ ba, xác nhận người lao động có thể làm việc độc lập.
Kỳ thi kỹ năng đặc định số 2 (SSW2): cho phép người đạt trình độ cao trở thành nhân sự lâu dài tại Nhật, thậm chí có thể bảo lãnh người thân sinh sống cùng.

Trường hợp được phép gia hạn lưu trú để thi lại (điều kiện và thời hạn)

Theo hướng dẫn trong Luật sửa đổi năm 2024, người chưa thi đỗ các kỳ thi ESD có thể được gia hạn cư trú tối đa 1 năm. Điều kiện bao gồm:

Đang làm việc hợp pháp trong chương trình ESD;
Có minh chứng đã tham gia kỳ thi nhưng chưa đạt;
Được doanh nghiệp tiếp nhận và Cơ quan quản lý ESD xác nhận.

Sau khi đỗ, thời gian lưu trú vẫn được chuyển tiếp liền mạch sang tư cách SSW1, không cần xuất cảnh. Cơ chế này giúp giảm áp lực cho người lao động và đảm bảo quá trình nâng cao kỹ năng không bị gián đoạn.

Quyền lợi người lao động và cơ chế bảo vệ nhân quyền trong chương trình esd?

chương trình esd mang tính đột phá không chỉ ở mục tiêu đào tạo mà còn ở cách bảo vệ toàn diện quyền lợi của người lao động nước ngoài, thông qua các cơ chế pháp lý, giám sát, và quyền chuyển việc hợp pháp.

Quyền được chuyển việc theo nguyện vọng: điều kiện và giới hạn

Người lao động có quyền chuyển sang cơ quan tiếp nhận khác trong cùng ngành nghề nếu:

Đã làm việc tối thiểu 1 năm tại cơ sở ban đầu;
Thi đỗ kỳ thi kỹ năng cơ bản và kỳ thi năng lực tiếng Nhật A1 trở lên;
Cơ sở mới đáp ứng các điều kiện pháp lý và được Cơ quan quản lý chương trình ESD công nhận.

Ngoài ra, trong trường hợp bất khả kháng (doanh nghiệp phá sản, ngừng hoạt động…), người lao động được phép chuyển việc mà không bị phạt hay mất tư cách lưu trú.

Tại thời điểm năm 2025, Bộ Tư pháp Nhật cũng đang xem xét cơ chế bồi hoàn chi phí đào tạo hợp lý cho doanh nghiệp cũ, để khuyến khích việc chuyển việc lành mạnh, không ngăn cản quyền tự do nghề nghiệp.

Cơ chế bảo vệ chống môi giới phí cao và thỏa thuận MOC

Nhằm ngăn chặn tình trạng thu phí phái cử vô lý từng xảy ra trong chương trình cũ, chính phủ Nhật và các quốc gia như Việt Nam đã đưa vào MOC (Memorandum of Cooperation) quy định:

Hạn mức thu phí tối đa cho tổ chức phái cử;
Trách nhiệm minh bạch hóa hợp đồng;
Nghĩa vụ báo cáo tài chính công khai của cơ quan phái cử;
Cấm mọi hình thức môi giới trái phép.

Người lao động có quyền yêu cầu tổ chức phái cử cung cấp bản sao MOC liên quan để bảo đảm quyền lợi pháp lý trước khi ký hợp đồng. Đây là một trong những cách chương trình thay thế thực tập sinh Nhật Bản thể hiện sự bảo vệ người lao động mạnh hơn nhiều so với trước.

Hệ thống giám sát, khiếu nại và vai trò Cơ quan quản lý chương trình ESD

Các vấn đề khiếu nại về lương, điều kiện làm việc hoặc vi phạm hợp đồng được tiếp nhận trực tiếp tại:

Hello Work Nhật Bản: hỗ trợ chuyển việc, tư vấn pháp lý, ghi nhận vi phạm.
Cơ quan quản lý chương trình ESD dành cho người nước ngoài: có quyền thanh tra, yêu cầu báo cáo và xử phạt đơn vị vi phạm.
Cơ quan hỗ trợ/đoàn thể quản lý: chịu trách nhiệm theo dõi, hỗ trợ tâm lý và bảo vệ phúc lợi người lao động trong suốt thời gian ESD.

Cơ chế đa tầng này được thiết kế để người lao động luôn có kênh bảo vệ hợp pháp, khác hẳn giai đoạn trước kia khi nhiều thực tập sinh bị phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp.

Các cơ quan tham gia quản lý chương trình esd có trách nhiệm gì?

Trong chương trình esd, Nhật Bản không chỉ xây dựng lộ trình đào tạo cho người lao động mà còn thiết lập cơ cấu quản lý nhiều tầng, đảm bảo tính minh bạch và chặt chẽ. Mô hình này được phối hợp giữa cơ quan chính phủ, tổ chức quản lý độc lập và hệ thống hỗ trợ chuyên trách ở cả Nhật Bản lẫn nước phái cử.

Mỗi bên giữ một vai trò cụ thể nhằm duy trì tính công bằng, hạn chế vi phạm lao động, đồng thời bảo đảm người nước ngoài được đào tạo, hưởng lương và sống trong môi trường đúng pháp luật.

Vai trò Cơ quan quản lý chương trình ESD dành cho người nước ngoài

Đây là cơ quan do Chính phủ Nhật Bản trực tiếp thành lập, kế thừa và phát triển từ tổ chức từng quản lý chương trình thực tập sinh kỹ năng. Trong mô hình mới, vai trò và quyền hạn được mở rộng:

Xác nhận kế hoạch ESD (Employment Skill Development Plan) cho từng lao động, với nội dung chi tiết về công việc, mục tiêu kỹ năng và ngôn ngữ cần đạt.
Thanh tra, kiểm tra thực tế việc thực hiện chương trình tại doanh nghiệp tiếp nhận, nhằm đảm bảo không có sai phạm về lương, giờ làm việc hay phúc lợi.
Cung cấp hỗ trợ pháp lý và tư vấn cá nhân: người lao động có thể gửi khiếu nại về lạm dụng hoặc yêu cầu hỗ trợ chuyển việc thông qua đường dây trực tiếp.
Liên kết với Hello Work, giúp lao động chuyển việc đúng quy trình, không rơi vào tình trạng thất nghiệp trái phép hoặc bị cưỡng ép rời Nhật.

Khác với mô hình old TITP, cơ quan này độc lập về tài chính và chịu giám sát bởi bên thứ ba, bảo đảm tính minh bạch cao hơn trong toàn bộ hệ thống.

Vai trò Cơ quan quản lý, hỗ trợ (đoàn thể quản lý) và cơ chế cấp phép

Cơ quan quản lý, hỗ trợ (Supporting & Managing Organization) có nhiệm vụ trung gian giữa người lao động và doanh nghiệp tiếp nhận. Theo Luật sửa đổi năm 2024, để được hoạt động, các tổ chức này phải:

Được cấp phép chính thức từ Bộ Tư pháp Nhật, dựa trên năng lực tài chính và kinh nghiệm quản lý ít nhất 3 năm.
Bảo đảm không có mối quan hệ phụ thuộc tài chính với doanh nghiệp tiếp nhận nhằm giữ trung lập.
Phải có bộ phận giám sát nội bộ độc lập và chịu trách nhiệm báo cáo định kỳ về quá trình làm việc của lao động nước ngoài.

Các tổ chức không đạt chuẩn hoặc từng có vi phạm trong thời kỳ thực tập sinh kỹ năng (TITP) sẽ không được phép tham gia quản lý ESD. Điều này giúp loại bỏ tình trạng môi giới ảo, giảm rủi ro mà người lao động từng gặp trong chương trình cũ.

Vai trò Hello Work và Cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương

Hai cơ quan này nằm ở tầng giám sát nhà nước trực tiếp.

Hello Work (Cục việc làm công cộng Nhật Bản): tiếp nhận thông tin người lao động thuộc ESD, hỗ trợ họ chuyển việc hoặc tìm cơ sở tiếp nhận mới khi có nhu cầu hợp lý. Hello Work cũng là nơi ghi nhận đơn khiếu nại, báo cáo vi phạm và tổ chức đối thoại ba bên (lao động – doanh nghiệp – cơ quan quản lý).
Cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương: cấp hoặc gia hạn tư cách lưu trú theo từng giai đoạn (ESD, SSW1, SSW2). Khi có thay đổi việc làm hoặc vi phạm hợp đồng, cơ quan này chịu trách nhiệm rà soát hồ sơ và xử lý theo Luật di trú cải tiến.

Cơ chế quản lý đa tầng này giúp chương trình esd vận hành minh bạch và bảo vệ người lao động toàn diện hơn chương trình trước đó.

Làm thế nào doanh nghiệp tiếp nhận chuẩn bị để tham gia ESD?

Không chỉ người lao động, mà doanh nghiệp Nhật Bản muốn tiếp nhận nhân sự cũng cần tuân thủ quy định mới. Việc tham gia chương trình Việc làm để phát triển kỹ năng đòi hỏi doanh nghiệp chứng minh đủ năng lực đào tạo, hướng dẫn và đảm bảo quyền lợi người nước ngoài.

Xây dựng “kế hoạch việc làm để phát triển kỹ năng” chi tiết cho từng lao động

Kế hoạch này là nền tảng pháp lý quan trọng, được Cơ quan quản lý chương trình ESD xác nhận trước khi người lao động nhập cảnh. Nội dung bao gồm:

Mô tả công việc, lĩnh vực đào tạo, thời gian học và mục tiêu đạt được sau 3 năm.
Cụ thể hóa lộ trình tăng lương, thời gian làm việc, phúc lợi, tuân theo Luật Lao động Nhật.
Đề xuất các kỳ kiểm tra nội bộ hằng năm, bảo đảm người lao động được hướng dẫn thực tế và tiến bộ rõ ràng.

Doanh nghiệp phải lưu hồ sơ này trong suốt thời gian ESD và trình khi thanh tra. Với doanh nghiệp nhỏ hoặc mới tiếp nhận, TokuteiGino có thể hỗ trợ lập hồ sơ, tránh trường hợp sai lệch quy định khi xin xác nhận kế hoạch.

Tiêu chuẩn tiếp nhận, giám sát quá trình đào tạo và cam kết trách nhiệm

Để được phép tiếp nhận lao động ESD, doanh nghiệp phải chứng minh:

Môi trường lao động an toàn, có đào tạo viên được chứng nhận;
Không vi phạm pháp luật lao động trong 5 năm gần nhất;
Có kế hoạch hỗ trợ ngôn ngữ, đời sống và nhà ở cho người nước ngoài;
Thực hiện giám sát định kỳ: hàng quý phải báo cáo tiến độ đào tạo và mức độ hoàn thành kỹ năng của người lao động.

Nếu phát hiện doanh nghiệp giả mạo thông tin hoặc gây vi phạm nhân quyền, Giấy phép tiếp nhận ESD sẽ bị thu hồi, đồng thời bị cấm tiếp nhận trong ít nhất 3 năm.

Lợi ích dài hạn khi doanh nghiệp tuyển dụng theo chương trình esd

Ổn định nguồn nhân lực dài hạn: Do người lao động có thể ở lại tiếp tục làm việc theo SSW1 rồi SSW2, doanh nghiệp giảm chi phí tuyển mới.
Nâng cao năng suất, nhờ quá trình đào tạo gắn với thực tế, người lao động dễ thích ứng hơn thực tập sinh trước kia.
Hỗ trợ chính phủ: Các doanh nghiệp tham gia được ưu tiên trong phân bổ lao động nước ngoài, hưởng chính sách khuyến khích về thuế và đào tạo nội bộ.

Chính phủ Nhật dự kiến, đến năm 2027 khi chương trình esd vận hành chính thức, hơn 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ tham gia, đặc biệt ở lĩnh vực xây dựng, điều dưỡng, và thực phẩm chế biến.

TokuteiGino có thể hỗ trợ gì cho ứng viên và doanh nghiệp trong chương trình esd?

TokuteiGino là đơn vị tư vấn — dịch vụ tuyển chọn, đào tạo trước xuất cảnh và hỗ trợ hồ sơ

TokuteiGino là công ty hoạt động trong lĩnh vực xuất khẩu lao động và kỹ năng đặc định Nhật Bản, có hơn 10 năm kinh nghiệm trong đào tạo, phái cử, và hỗ trợ visa. Với đội ngũ cố vấn hiểu rõ Luật ESD sửa đổi 2024, TokuteiGino giúp:

Tư vấn quy trình tuyển chọn, xây dựng kế hoạch ESD phù hợp năng lực ứng viên;
Đào tạo tiếng Nhật, định hướng văn hóa, huấn luyện kỹ năng nghề trước xuất cảnh;
Hỗ trợ xin visa và kết nối với các doanh nghiệp Nhật trong danh sách tiếp nhận được cấp phép.

Đối với doanh nghiệp Nhật, TokuteiGino đảm nhiệm chuẩn bị hồ sơ pháp lý, ký kết MOC song phương, và đào tạo cho cán bộ hướng dẫn kỹ năng tại chỗ.

Các dịch vụ cụ thể: xây dựng kế hoạch ESD, luyện thi tiếng Nhật, hỗ trợ chuyển việc, bảo vệ quyền lợi

TokuteiGino cung cấp gói hỗ trợ trọn gói gồm:

Tư vấn lập “kế hoạch việc làm để phát triển kỹ năng” cá nhân hóa cho từng ứng viên.
Luyện thi tiếng Nhật A1–B1, tổ chức lớp đảm bảo đạt chuẩn JLPT trong thời gian quy định.
Hỗ trợ người lao động tại Nhật khi cần chuyển việc, thay đổi doanh nghiệp.
Phối hợp với các tổ chức Nhật như Hello Work để giải quyết khiếu nại, xử lý tranh chấp nhanh chóng.

Với tỷ lệ visa đỗ đạt đến 92% (năm 2025, theo thống kê TokuteiGino), đây là một trong những tổ chức tư vấn có hồ sơ đáng tin cậy nhất ở Việt Nam khi triển khai chương trình ESD.

Case study minh họa: hỗ trợ ứng viên từ tuyển chọn đến đạt SSW1

Ví dụ, Nguyễn Thị Hương, 24 tuổi, quê tại Nghệ An, đăng ký chương trình ESD ngành điều dưỡng qua TokuteiGino năm 2025. Sau 4 tháng học tiếng Nhật tại trung tâm, cô đạt chứng chỉ N5, được doanh nghiệp tỉnh Saitama tiếp nhận. Trong 3 năm:

Cô tham gia đào tạo chăm sóc người cao tuổi, thi đỗ đánh giá kỹ năng cơ bản và kỳ thi tiếng Nhật N4.
TokuteiGino theo dõi kết quả học tập qua hệ thống online, phối hợp Hello Work hỗ trợ thủ tục SSW1.
Đến năm 2029, Hương được thăng lên nhóm trưởng chăm sóc, hưởng mức lương 260.000 yên/tháng.

Trường hợp này phản ánh hiệu quả thực tế của chương trình thay thế thực tập sinh Nhật Bản: mang lại anh tài vượt ra khỏi mô hình “thực tập tạm thời”, hướng đến phát triển nghề nghiệp thực chất.

Những lỗi thường gặp và lưu ý quan trọng khi tham gia chương trình esd

Dù chương trình esd được thiết kế minh bạch, thực tế vẫn có nhiều người lao động và doanh nghiệp gặp rắc rối do thiếu hiểu biết quy định hoặc tin vào thông tin không chính thống. Việc nắm rõ các lỗi điển hình giúp người tham gia tránh thiệt hại tài chính, vi phạm pháp luật hoặc mất cơ hội chuyển việc, thăng tiến lên kỹ năng đặc định (SSW).

7 lỗi nên tránh khi tham gia chương trình esd

Trả phí môi giới vượt quy định:
Một số người lao động vẫn nộp phí cao cho tổ chức không có MOC hợp lệ. Theo quy định mới, mọi giao dịch phái cử đều phải thông qua tổ chức được cấp phép ghi danh trong danh sách Bộ Lao động Việt Nam và Bộ Tư pháp Nhật Bản.
Không kiểm tra bản ghi nhớ hợp tác (MOC):
Người lao động cần xác nhận quốc gia và doanh nghiệp tiếp nhận có nằm trong MOC hiện hành hay không. Đây là căn cứ pháp lý bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp.
Thiếu bản sao hợp đồng và kế hoạch ESD:
Mỗi ứng viên phải giữ 1 bản hợp đồng đã ký và “kế hoạch việc làm để phát triển kỹ năng” có chữ ký xác nhận của Cơ quan quản lý chương trình ESD, trong đó ghi rõ quyền chuyển việc, lộ trình thi cử và thời gian làm việc.
Không tham gia kỳ thi đúng hạn:
Người lao động không thi chứng chỉ tiếng Nhật hoặc kỹ năng theo mốc quy định sẽ bị đánh giá “không hoàn thành ESD”, ảnh hưởng đến việc gia hạn visa.
Bỏ qua quyền chuyển việc hợp pháp:
Nhiều người lao động không biết có thể chuyển doanh nghiệp trong cùng ngành nếu đã làm đủ thời gian tối thiểu. Hành động tự ý rời bỏ khi chưa xin phép sẽ bị coi là cư trú bất hợp pháp.
Hiểu sai về phạm vi ngành nghề được phép làm:
Chỉ các ngành nghề thuộc danh mục ESD và kỹ năng đặc định được Bộ Lao động Nhật Bản phê duyệt mới được phép tiếp nhận. Nếu làm ngoài phạm vi, người lao động và doanh nghiệp đều vi phạm luật.
Thiếu chứng từ đào tạo hoặc hồ sơ báo cáo:
Trong trường hợp xin chuyển việc hoặc lên bậc SSW1, nếu không có đủ chứng từ, bản điểm danh và thông báo kết quả đào tạo, quá trình xác minh sẽ bị kéo dài hoặc từ chối.

Cách phòng tránh và xử lý khi gặp rủi ro

Trước khi ký hợp đồng, kiểm tra doanh nghiệp có trong danh sách được cấp phép ESD tại trang chính thức của Cục quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản.
Giữ toàn bộ chứng từ nộp phí, hợp đồng, kế hoạch ESD, bản sao hộ chiếu và tư cách lưu trú.
Khi bị vi phạm quyền lợi, hãy liên hệ Hello Work gần nhất hoặc Cơ quan quản lý chương trình ESD dành cho người nước ngoài – nơi có thể xử lý khiếu nại mà không cần thông qua doanh nghiệp tiếp nhận.
Nếu cần hướng dẫn nhanh bằng tiếng Việt, ứng viên có thể yêu cầu hỗ trợ từ TokuteiGino – đơn vị có đội ngũ pháp lý chuyên về chương trình ESD và luật xuất nhập cảnh Nhật Bản.

Câu hỏi thường gặp (FAQ) về chương trình esd

FAQ 1: Chương trình esd có thay thế hoàn toàn thực tập sinh kỹ năng không?

Có. Luật sửa đổi ngày 21/6/2024 quy định ESD sẽ chính thức thay thế chương trình thực tập sinh kỹ năng kể từ năm 2027. Các kế hoạch thực tập bắt đầu trước thời điểm này vẫn được tiếp tục đến khi hoàn tất, nhưng không thể gia hạn hoặc mở mới.

FAQ 2: Tôi cần chuẩn bị gì trước khi xuất cảnh để tham gia chương trình esd?

Người lao động cần đạt trình độ tiếng Nhật tối thiểu A1 hoặc N5, có giấy khám sức khỏe hợp lệ, lý lịch tư pháp tốt và không có nợ xấu liên quan đến chi phí phái cử. Đồng thời phải ký hợp đồng ESD được Cơ quan quản lý xác nhận.

FAQ 3: Có được chuyển việc sang ngành khác hay sang công ty khác không?

Được chuyển sang công ty khác trong cùng ngành nghề khi đã làm việc tối thiểu 1 năm và có kết quả thi đạt yêu cầu. Không được chuyển sang ngành nghề khác ngoài lĩnh vực đã đăng ký.

FAQ 4: Nếu không đỗ kỳ thi SSW1, tôi có bị buộc phải về nước không?

Không. Bạn có quyền gia hạn lưu trú thêm 1 năm để thi lại. Trong thời gian đó vẫn được làm việc hợp pháp và hưởng lương theo hợp đồng.

FAQ 5: TokuteiGino hỗ trợ chi phí đào tạo hay chỉ tư vấn?

TokuteiGino triển khai chương trình hỗ trợ toàn diện: tư vấn, hướng dẫn luyện thi tiếng Nhật, đào tạo kỹ năng nghề, và hỗ trợ hồ sơ pháp lý. Một số khóa học được tài trợ toàn phần nếu ứng viên cam kết làm việc đủ thời gian theo hợp đồng.

FAQ 6: Làm sao để kiểm tra cơ quan quản lý/hỗ trợ có được cấp phép hay không?

Thông tin về các cơ quan, doanh nghiệp được cấp phép có thể tra cứu trên trang của Bộ Tư pháp Nhật Bản hoặc qua đơn vị tư vấn được ủy quyền như TokuteiGino. Người lao động tuyệt đối không nộp tiền hoặc ký hợp đồng nếu chưa có xác nhận giấy phép hợp lệ.

Nếu bạn đang cân nhắc tham gia chương trình esd để phát triển nghề nghiệp tại Nhật Bản, hoặc muốn tuyển dụng lao động theo mô hình mới, hãy tìm hiểu kỹ quy định và chọn đối tác uy tín.
TokuteiGino đồng hành cùng bạn từ khâu tuyển chọn, đào tạo tiếng Nhật, chuẩn bị hồ sơ ESD đến theo dõi quá trình sinh sống, làm việc và nâng cấp kỹ năng tại Nhật.
Sự thành công của bạn là minh chứng cho thế hệ lao động Việt Nam mới – tự tin, vững kỹ năng, được bảo vệ và phát triển đúng hướng.

Thông tin liên hệ
✅ Công ty TokuteiGino
💻 Website: https://tokuteigino.edu.vn/
📧 Email: tokuteiginoxkld@gmail.com
☎ Hotline: 0925 388 228
🖥 Đăng tin tuyển dụng việc làm tại Nhật Bản TopJob360